Czym jest terapia strukturalna rodziny?

Terapia strukturalna rodziny, opisana przez Salvadora Minuchina (1921–2017) argentyńskiego psychiatrę, pozostaje nadal popularna we współczesnej systemowej terapii rodzin. Terapia ta zakłada, że problemy członka rodziny powstają w związku z dysfunkcyjną strukturą systemu rodzinnego, a główną rolą terapeuty rodzinnego jest odkrycie tej struktury poprzez m.in. analizę sposobu w jaki członkowie wchodzą ze sobą w interakcje i się ze sobą komunikują. Problem zgłaszany przez pacjenta staje się tłem rodzinnych transakcji.

Wśród wielu założeń dotyczących zaburzeń w funkcjonowaniu pacjentów należą zbyt mało elastyczna struktura, w której przykładowo, matka nawykowo skłania się uczuciowo ku dziecku, często nadmiernie emocjonalnie reaguje troską, pozostawiając płynne granice między nią a dzieckiem, podczas gdy w kontakcie mąż - żona obserwowane jest zubożenie wsparcia i przepływu informacji.

W sytuacji ustabilizowania i niezmienności w czasie - mówimy o usztywnieniu granic w systemie rodzinnym.

Przeczytaj także: Zasady komunikacji w rodzinie

Interesującym elementem diagnozy problemów są także:

• preferowane wzory transakcji w rodzinie, zwłaszcza tych dysfunkcjonalnych,
• stopnie rozwoju rodziny,
• poziom wrażliwości na zachowanie innych,
• kontekst społeczny funkcjonowania rodziny,
• role w jakie wchodzą członkowie rodziny z objawami.

Przeczytaj także: Dlaczego warto skorzystać z terapii rodzinnej?

Cel terapii strukturalnej

Celami terapii strukturalnej rodziny jest:

• diagnoza dysfunkcjonalnych transakcji wewnątrz struktury rodziny i przeformułowanie ich na korzystne dla całej rodziny, czyli innymi słowy: co dzięki konkretnym zachowaniom potencjalni członkowie zyskują? W jaki inny sposób jest to możliwe?  Jakich zmian poszczególny członek rodziny potrzebowałby, żeby w rodzinie było lepiej?
• wyjaśnianie i modyfikacja istniejących interakcji pomiędzy członkami;
• stablizowanie lub uelastycznianie granic systemu, czyli  wzmacnianie granic zewnętrznych i wewnętrznych;
• dostarczanie pozytywnych informacji o sposobach wzmacniania autorytetu rodziców oraz uporządkowanie struktury rodziny (hierarchii pozycji, ról i zadań członków).

Rola terapeuty

Postać terapeuty posiada wiele zasobów przydatnych do pracy z rodzinami w tym podejściu. Terapeuta pochodzi, co do zasady, z zewnątrz systemu rodzinnego i jego wnoszone na sesje rodzinne obserwacje są bardzo przydatnym narzędziem dla rozumienia struktury rodziny. Doświadczenie i wiedza terapeuty w zakresie mechanizmów rodzinnych stanowić może podstawę do dyskusji w rodzinie na temat zmiany w zakresie zastałych wzorców rodzinnych, stać się motywem zmiany w rodzinie. Terapeuta zapewnia miejsce, przestrzeń, czas i otoczenie , w jakim rodzina może podjąć dyskusję oraz decyzję o zmianie rozwojowej dla swojego życia.

Bardzo istotnym czynnikiem warunkującym profesjonalizm terapeuty jest podleganie superwizjom oraz udział w szkoleniach zawodowych.

O autorze:

mgr Iwona Biernat - psycholog, psychoterapeuta

psycholog Warszawa | psychoterapeuta Warszawa

FAQ najczęściej zadawane pytania o terapię strukturalną rodziny

1. Na czym polega terapia strukturalna rodziny?

Terapia strukturalna polega na analizie relacji, ról i granic w rodzinie. Zakłada, że trudności jednej osoby są związane z funkcjonowaniem całego systemu rodzinnego.

2. Kto stworzył terapię strukturalną rodziny?

Twórcą tego podejścia jest Salvador Minuchin - psychiatra i terapeuta rodzinny, który rozwijał terapię systemową.

3. Kiedy warto skorzystać z terapii rodzinnej?

Warto ją rozważyć, gdy:

• w rodzinie często dochodzi do konfliktów,
• dziecko przejawia trudności emocjonalne lub behawioralne,
• komunikacja między członkami rodziny jest zaburzona,
• relacje są napięte lub wycofane.

4. Czy terapia dotyczy tylko osoby z problemem?

Nie. W terapii strukturalnej pracuje się z całą rodziną, ponieważ problem jednej osoby traktowany jest jako część większego systemu.

5. Jak wygląda pierwsza sesja terapii rodzinnej?

Terapeuta poznaje rodzinę, obserwuje sposób komunikacji i relacje między jej członkami. Celem jest zrozumienie struktury rodziny i jej dynamiki.

6. Czym są granice w rodzinie?

Granice określają, jak blisko lub daleko są od siebie członkowie rodziny emocjonalnie i w relacjach. Mogą być zbyt sztywne (dystans) lub zbyt płynne (nadmierne uwikłanie).

7. Jaka jest rola terapeuty w terapii strukturalnej?

Terapeuta obserwuje relacje, pomaga je zrozumieć i wprowadza zmiany w sposobie komunikacji oraz funkcjonowania rodziny.

8. Czy terapia strukturalna jest skuteczna?

Tak, szczególnie w pracy z rodzinami, gdzie trudności wynikają z relacji, komunikacji lub niejasnych ról.

9. Ile trwa terapia rodzinna?

Czas trwania zależy od problemu i potrzeb rodziny. Może obejmować od kilku do kilkunastu spotkań lub dłuższy proces.

10. Czy na terapię musi przyjść cała rodzina?

Najlepiej, gdy uczestniczy cała rodzina, ale czasami terapia rozpoczyna się od części jej członków.